Strona główna O portalu Blog Wszystkie wpisy
Jak uzyskać zgodę na przetwarzanie danych osobowych?
Zgoda na przetwarzanie danych musi być dobrowolna, konkretna, świadoma i jednoznaczna. Sprawdź, kiedy jej potrzebujesz, jak o nią poprosić i jak umożliwić jej wycofanie.

Kiedy zgoda jest właściwą podstawą przetwarzania danych?

Zgoda to jedna z sześciu podstaw prawnych przetwarzania danych osobowych przewidzianych w RODO. Nie oznacza to jednak, że administrator musi prosić o nią za każdym razem, gdy zbiera lub wykorzystuje dane. Przed przygotowaniem formularza, ustawień konta czy komunikatu na stronie powinien ustalić, po co przetwarza dane i na jakiej podstawie prawnej może to robić.

W zależności od sytuacji właściwą podstawą może być na przykład wykonanie umowy albo wypełnienie obowiązku prawnego. Jeśli inna przesłanka obejmuje dany cel i zakres przetwarzania, nie należy dodatkowo żądać zgody. Może to wprowadzać użytkownika w błąd i sugerować, że ma wybór, którego w rzeczywistości nie ma.

Warto zacząć od mapy celów i operacji. Osobno opisz obsługę konta, realizację zamówienia, wysyłkę newslettera, personalizację reklam czy analizę aktywności w serwisie. Następnie dla każdego celu wskaż podstawę prawną. Zgoda nie jest blankietowym pozwoleniem na dowolne użycie danych, dlatego nie należy łączyć w jednym wyborze celów, które mają odmienny charakter.

Przykładowo, do obsługi zamówienia może być potrzebne przetwarzanie oparte na umowie, natomiast zapis do newslettera powinien stanowić osobny, dobrowolny wybór. Zgoda musi poprzedzać rozpoczęcie przetwarzania, które ma się na niej opierać.

Jakie warunki musi spełniać prawidłowa zgoda?

RODO wskazuje cztery łączne cechy ważnej zgody: musi być dobrowolna, konkretna, świadoma i jednoznaczna. Brak któregokolwiek z tych elementów może oznaczać, że zgoda nie stanowi właściwej podstawy przetwarzania.

  • Dobrowolność oznacza rzeczywistą możliwość wyboru. Odmowa nie powinna prowadzić do nieuzasadnionych kosztów, szkody ani utraty usługi niezwiązanej z celem, na który administrator prosi o zgodę.
  • Konkretność wymaga wskazania określonego celu lub celów. Jeśli użytkownik ma zdecydować o kilku niezależnych działaniach, na przykład newsletterze i personalizacji reklam, powinien móc wybrać każde z nich osobno.
  • Świadomość oznacza, że osoba przed podjęciem decyzji otrzymuje zrozumiałe informacje o tym, kto i w jakim celu będzie używać jej danych.
  • Jednoznaczność wymaga aktywnego działania lub oświadczenia, które jasno potwierdza wolę osoby.

Dobrowolność trzeba ocenić w kontekście relacji między osobą a administratorem. Zależność, presja lub negatywne konsekwencje odmowy mogą podważyć swobodę wyboru. Usługa niezwiązana z dodatkowym celem nie powinna być uzależniona od zgody na jego realizację, jeśli takie przetwarzanie nie jest konieczne do świadczenia usługi.

Jak przygotować komunikat i mechanizm wyboru?

Praktyczne uzyskanie zgody zaczyna się od ustalenia, kto jest administratorem, jakie dane będą wykorzystywane, w jakim celu oraz przez jaki okres. Jeśli dokładnego czasu przechowywania nie da się wskazać, należy opisać kryteria jego ustalenia. Komunikat powinien wyjaśniać również sposób wykorzystania danych i praktyczną możliwość wycofania zgody.

Informacje muszą być zrozumiałe, łatwo dostępne i przekazane przed wyborem. Nie należy ukrywać ich w długim regulaminie ani zastępować ogólnikami, takimi jak „zgadzam się na przetwarzanie danych w celach marketingowych”, jeśli nie wyjaśniono, co ten cel obejmuje. Zależnie od sytuacji osoba powinna otrzymać także informacje wymagane przez obowiązek informacyjny RODO, na przykład o odbiorcach danych i przysługujących jej prawach.

Wola musi zostać wyrażona aktywnie. Może to być zaznaczenie pola, które domyślnie pozostaje puste, kliknięcie przycisku o jasnym znaczeniu albo równoważne działanie. Zaznaczone z góry pole, milczenie, brak działania ani sama akceptacja ogólnego regulaminu nie stanowią prawidłowej zgody.

Dobrym rozwiązaniem są osobne, domyślnie niezaznaczone pola dla newslettera i personalizacji reklam. Przy każdym z nich należy podać administratora, cel oraz sposób cofnięcia zgody. Wadliwe będzie natomiast jedno pole obejmujące różne cele, zaznaczone z góry lub wymagane do skorzystania z usługi, która nie jest z nimi związana.

Zgoda na przetwarzanie danych nie jest automatycznie tym samym co zgoda wymagana na podstawie innych przepisów, na przykład dotyczących komunikacji marketingowej lub technologii śledzących. W konkretnym przypadku obowiązki te mogą się nakładać, dlatego trzeba sprawdzić, jakich zgód wymaga każde planowane działanie.

Jak udokumentować zgodę i jej wycofanie?

Administrator odpowiada za wykazanie, że zgoda została uzyskana i spełnia wymogi RODO. Warto więc przechowywać treść komunikatu widoczną w chwili wyboru, datę i sposób uzyskania zgody oraz informację o celu i wersji zgody. Dokumentacja ułatwia wykazanie zgodności i prawidłową obsługę późniejszych zmian decyzji użytkownika.

Osoba może wycofać zgodę w dowolnym momencie. Wycofanie musi być co najmniej tak łatwe jak jej udzielenie. Jeśli zgodę można wyrazić jednym kliknięciem, nie należy wymagać kontaktu listownego ani przechodzenia przez skomplikowaną procedurę. W serwisie internetowym odpowiednim rozwiązaniem mogą być ustawienia konta, a w komunikacji elektronicznej łatwo dostępny link.

Po cofnięciu zgody administrator powinien zatrzymać przetwarzanie danych w danym celu i ocenić, czy dane należy usunąć. Możliwe, że ich dalsze przechowywanie uzasadnia inna podstawa prawna, na przykład obowiązek prawny. Samo cofnięcie zgody nie unieważnia jednak przetwarzania, które odbyło się zgodnie z prawem przed jej wycofaniem.

Na co uważać w serwisach społecznościowych i panelach?

W systemach zarządzania społecznością zgody mogą dotyczyć między innymi newsletterów, personalizacji reklam lub określonych funkcji analitycznych. Należy rozdzielić te cele od działań koniecznych do prowadzenia konta, moderowania treści czy realizacji innych obowiązków administratora. Użytkownik powinien móc zrozumieć, na co konkretnie się zgadza i co się stanie, jeśli odmówi.

Przy plikach cookie i reklamie behawioralnej trzeba zapewnić realny wybór oraz jasno opisać skutki decyzji. Możliwość odmowy powinna być równie dostępna jak możliwość wyrażenia zgody. Model „zgoda albo opłata” wymaga szczególnej oceny, czy wybór jest rzeczywiście dobrowolny, a zgoda konkretna i świadoma.

Szczególnej uwagi wymagają również usługi społeczeństwa informacyjnego kierowane do dzieci. RODO określa granicę wieku na 16 lat, przy czym państwo członkowskie może ją obniżyć, ale nie poniżej 13 lat. W Polsce co do zasady wynosi ona 16 lat, gdy przetwarzanie danych dziecka w związku z taką usługą opiera się na jego zgodzie.

Przed uruchomieniem formularza lub nowej funkcji warto sprawdzić, czy każdy cel ma właściwą podstawę, komunikat jest jasny, a odmowa i wycofanie zgody są łatwe. Taki proces pomaga chronić prawa użytkowników i ogranicza ryzyko, że zgoda będzie tylko formalnym kliknięciem bez rzeczywistego wyboru.

Wykorzystane materiały

  • https://www.gov.cy/media/sites/67/2025/09/edpb_guidelines_202005_consent_en-68c26e3725968.pdf
  • https://www.uodo.gov.pl/pl/701/4467
  • https://uodo.gov.pl/pl/645/4097
  • https://www.edpb.europa.eu/system/files_en?file=consultation/edpb_guidelines_202006_interplaypsd2andgdpr.pdf
  • https://uodo.gov.pl/pl/493/2255